PL EN
PRACA ORYGINALNA
Niedopasowanie kierunku kształcenia pracujących i jego konsekwencje
 
 
Więcej
Ukryj
1
Instytut Ekonomii i Finansów, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Polska
 
 
Data nadesłania: 13-09-2024
 
 
Data ostatniej rewizji: 29-11-2024
 
 
Data akceptacji: 13-06-2025
 
 
Data publikacji: 30-12-2025
 
 
Autor do korespondencji
Piotr Maleszyk   

Instytut Ekonomii i Finansów, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Polska
 
 
GNPJE 2025;324(4):57-74
 
SŁOWA KLUCZOWE
KODY KLASYFIKACJI JEL
STRESZCZENIE
W artykule opisano badanie poziomu niedopasowania edukacyjnego pracujących, które oznacza ukończenie kierunku kształcenia innego od uznawanego za odpowiednie na danym stanowisku pracy. Ten rodzaj niedopasowania ma duże znaczenie dla kształtowania polityk publicznych, jest jednak znacznie rzadziej badany od niedopasowania pionowego, zwłaszcza nadwyżki wykształcenia. Celem artykułu jest ocena relacji między niedopasowaniem kierunku kształcenia a cechami pracujących oraz poziomem ich zadowolenia z różnych aspektów sytuacji na rynku pracy. Źródłem danych jest badanie na próbie 518 pracujących zamieszkałych w Lublinie, na podstawie którego oszacowano serię modeli logitowych. Analiza potwierdziła ważną rolę zmiennych związanych z wykształceniem, identyfikując dziedziny kształcenia o wysokim i niskim ryzyku niedopasowania. Związek niedopasowania z płcią, posiadaniem dziecka czy prowadzeniem działalności gospodarczej okazał się nieistotny statystycznie, a część oszacowań wykazała istotny, ujemny wpływ wieku. Poziome niedopasowanie wpływa negatywnie na zadowolenie z wykształcenia, pracy zawodowej, wynagrodzenia, perspektyw zawodowych oraz na bezpieczeństwo na rynku pracy. Niedopasowanie jest jednak zjawiskiem stopniowalnym, a zadowolenie osób o częściowej zgodności kierunku kształcenia jest znacznie wyższe niż osób niedopasowanych. Prezentowane wyniki dostarczają nowej wiedzy o relacjach między poziomym a pionowym niedopasowaniem edukacyjnym, potwierdzając potrzebę analizy i rozróżniania obu rodzajów niedopasowania w jednym badaniu. Wyniki oceniono w kontekście dobrowolności i trwałości niedopasowania, wskazano także kierunki dalszych badań.
FINANSOWANIE
Dane wykorzystane w artykule pochodzą z badania sfinansowanego w projekcie „Wymyślmy Wspólnie Lublin. Partycypacyjnie tworzymy inteligentną Strategię Lublin 2030”.
REFERENCJE (47)
1.
Abdulla K. [2024], Quantifying the productivity effects of education-job mismatch: a cross-country analysis, Education Economics, 33 (4): 1–18.
 
2.
Albert C., Davia M. A., Legazpe N. [2023], Educational mismatch in recent university graduates. The role of labour mobility, Journal of Youth Studies, 26 (1): 113–135.
 
3.
Allen J., Van der Velden R. [2001], Educational mismatches versus skill mismatches: effects on wages, job satisfaction, and on-the-job search, Oxford Economic Papers, 53 (3): 434–452.
 
4.
Arendt L., Gałecka-Burdziak E., Núñez F., Pater R., Usabiaga C. [2023], Skills requirements across task-content groups in Poland: What online job offers tell us, Technological Forecasting and Social Change, 187, 122245.
 
5.
Baran J. [2019], Nadwyżka kwalifikacji w Polsce w świetle danych Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności, Rynek Pracy, 169 (2): 46–54.
 
6.
Baran J. A. [2024], Are Poles stuck in overeducation? Individual dynamics of educational mismatch in Poland, Baltic Journal of Economics, 24 (1): 145–179.
 
7.
Bednarski M., Arendt Ł., Grabowski W., Kukulak-Dolata I. [2020], Segmentacja rynku pracy w Polsce, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa.
 
8.
Bender K. A., Roche K. [2013], Educational mismatch and self-employment, Economics of Education Review, 34: 85–95.
 
9.
Beręsewicz M., Cherniaiev H., Mantaj A., Pater R. [2024], Text analysis of job offers for mismatch of educational characteristics to labour market demands, Quality & Quantity, 58 (2): 1799–1825.
 
10.
Berlingieri F. [2019], Local labor market size and qualification mismatch, Journal of Economic Geography, 19 (6), 1261–1286.
 
11.
Brunello G., Wruuck P. [2021], Skill shortages and skill mismatch: A review of the literature, Journal of Economic Surveys, 35 (4): 1145–1167.
 
12.
Cabral Vieira J. [2005], Skill mismatches and job satisfaction, Economics Letters, 89 (1): 39–47.
 
13.
CEDEFOP – European Centre for the Development of Vocational Training [2018], Insights into skill shortages and skill mismatch: Learning from Cedefop’s European skills and jobs survey, Publications Office of the European Union, Luxembourg.
 
14.
Cywiński Ł., Gałecka-Burdziak E., Pater R. [2023], Occupational mobility and the qualifications of Polish citizens, Acta Scientiarum Polonorum Administratio Locorum, 22 (4), 471–486.
 
15.
European Commission [2015], Measuring skills mismatch, Analytical Web Note, 7.
 
16.
Flisi S., Goglio V., Meroni E. C., Rodrigues M., Vera-Toscano E. [2017], Measuring occupational mismatch: Overeducation and overskill in Europe. Evidence from PIAAC, Social Indicators Research, 131: 1211–1249.
 
17.
Gałecka-Burdziak E., Pater R. [2015], Ile jest wolnych miejsc pracy w Polsce?, Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics, 279 (5): 171–186.
 
18.
Górniak J., Kocór M., Prokopowicz P., Szczucka A. [2022], Bilans Kapitału Ludzkiego. Raport z badania pracodawców, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości – Uniwersytet Jagielloński.
 
19.
Gruszczyński M. (red.) [2012], Mikroekonometria. Modele i metody analizy danych indywidualnych, Wolters Kluver, Warszawa.
 
20.
Kiersztyn A. [2011], Racjonalne inwestycje czy złudne nadzieje: nadwyżka wykształcenia na polskim rynku pracy, Polityka Społeczna, 1 (38): 7–14.
 
21.
Kiersztyn A. [2013], Stuck in a mismatch? The persistence of overeducation during twenty years of the post-communist transition in Poland, Economics of Education Review, 32: 78–91.
 
22.
Kocór M. [2019], Nadwyżka czy deficyt kompetencji? Konsekwencje niedopasowania na rynku pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
 
23.
Kryńska E. (red.) [2004], Polski rynek pracy: niedopasowania strukturalne, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa.
 
24.
Kucel A., Vilalta-Buffi M. [2012], Graduate labor mismatch in Poland, Polish Sociological Review, 179 (3): 413–430.
 
25.
Kucharski L. [2014], Bezrobocie równowagi w Polsce. Ujęcie teoretyczne i empiryczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
 
26.
Kwiatkowska W. (red.) [2009], Bezrobocie równowagi w gospodarce polskiej: szacunki, tendencje i determinanty, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
 
27.
Layard R., Nickell S. J., Jackman R. [2005], Unemployment: macroeconomic performance and the labour market, Oxford University Press, Oxford–New York.
 
28.
Leuven E., Oosterbeek H. [2011], Overeducation and mismatch in the labor market, Handbook of the Economics of Education, 4: 283–326.
 
29.
Mateos-Romero L., Salinas-Jiménez M. D. M. [2018], Labor mismatches: Effects on wages and on job satisfaction in 17 OECD countries, Social Indicators Research, 140 (1): 369–391.
 
30.
Mavromaras K., McGuinness S., O’Leary N., Sloane P., Wei Z. [2013], Job mismatches and labour market outcomes: Panel evidence on university graduates, Economic Record, 89 (286): 382–395.
 
31.
McGuinness S., Pouliakas K., Redmond P. [2018], Skills mismatch: Concepts, measurement and policy approaches, Journal of Economic Surveys, 32 (4): 985–1015.
 
32.
Montt G. [2015], The causes and consequences of field-of-study mismatch: an analysis using PIAAC, OECD Social, Employment and Migration Working Papers No. 167.
 
33.
Palczyńska M. [2021], Overeducation and wages: the role of cognitive skills and personality traits, Baltic Journal of Economics, 21 (1): 85–111.
 
34.
Pater R., Cywiński Ł., Gałecka-Burdziak E. [2019], Metoda ustawicznego monitorowania niedopasowania edukacyjnego na rynku pracy na szczegółowym poziomie, WSIiZ, Rzeszów.
 
35.
Piróg D. [2016], The impact of degree programme educational capital on the transition of graduates to the labour market, Studies in Higher Education, 41 (1): 95–109.
 
36.
Quintini G. [2011], Right for the Job: Over-Qualified or Under-Skilled?, OECD Social, Employment and Migration Working Papers No. 120.
 
37.
Robst J. [2007], Education and job match: The relatedness of college major and work, Economics of Education Review, 26 (4): 397–407.
 
38.
Rocki M. [2021], The wage premium on higher education: Evidence from the Polish Graduate Tracking System, Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics, 307 (3): 47–61.
 
39.
Salas-Velasco M. [2021], Mapping the (mis) match of university degrees in the graduate labor market, Journal for Labour Market Research, 55 (1): 1–23.
 
40.
Schioppa F. P. (red.) [1991], Mismatch and labour mobility, Cambridge University Press.
 
41.
Socha M. W., Sztanderska U. [2002], Strukturalne podstawy bezrobocia w Polsce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
 
42.
Somers M. A., Cabus S. J., Groot W., Brink H. M. van den [2019], Horizontal mismatch between employment and field of education: Evidence from a systematic literature review, Journal of Economic Surveys, 33 (2): 567–603.
 
43.
Williams R. [2016], Understanding and interpreting generalized ordered logit models, The Journal of Mathematical Sociology, 40 (1): 7–20.
 
44.
Wincenciak L. [2016], Wpływ niedopasowań kwalifikacyjnych na wynagrodzenia absolwentów w Polsce, Polityka Społeczna, 504 (3): 7–12.
 
45.
Wincenciak L. [2017], Stopa zwrotu z wykształcenia wyższego w Polsce według grup kierunków studiów, Edukacja, 143 (4): 5–16.
 
46.
Wincenciak L. [2018], Wpływ poziomych i pionowych niedopasowań edukacyjnych na wynagrodzenia, Ekonomista, 1: 50–67.
 
47.
Wolbers M. H. [2003], Job mismatches and their labour-market effects among school-leavers in Europe, European Sociological Review, 19 (3): 249–266.
 
eISSN:2300-5238
Journals System - logo
Scroll to top