PL EN
PRACA POGLĄDOWA
CSR w klastrach – społeczna odpowiedzialność klastra
 
Więcej
Ukryj
1
Chair of Management, Department of Law and Social Sciences, Jan Kochanowski University of Kielce, Poland
AUTOR DO KORESPONDENCJI
Aleksandra Zaleśna   

Chair of Management, Department of Law and Social Sciences, Jan Kochanowski University of Kielce, Poland
Data nadesłania: 26-04-2021
Data ostatniej rewizji: 06-07-2021
Data akceptacji: 14-07-2021
Data publikacji: 30-09-2021
 
GNPJE 2021;307(3):25–46
 
SŁOWA KLUCZOWE
KODY KLASYFIKACJI JEL
STRESZCZENIE
Celem artykułu jest identyfikacja czynników sprzyjających i niesprzyjających wdrażaniu koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu (corporate social responsibility – CSR) w klastrze. Rozważania nad czynnikami prowadzono na podstawie literatury przedmiotu i danych zastanych (desk research) dotyczących klastrów, korzystając z opracowań PARP, Komisji Europejskiej, stron internetowych wybranych klastrów i platformy ECCP. Czynniki sprzyjające i niesprzyjające realizacji koncepcji CSR analizowano na trzech poziomach klastra: makro – w relacji klaster – społeczeństwo, mezo – na poziomie relacji między członkami klastra i mikro – w odniesieniu do indywidualnych przedsiębiorstw. Rozważania prowadzą do wniosku, że czynniki sprzyjające i niesprzyjające współwystępują ze sobą, co ogranicza możliwości wdrażania koncepcji CSR w klastrze. Ponadto, koncepcja CSR na poziomie makro w klastrach przeciążonych wymaga dopracowania i przemyślanej współpracy dominujących interesariuszy celem niwelowania problemów społecznych.
FINANSOWANIE
MiniGrant Rektora UJK w Kielcach nr SMGR.RN.20.068.
 
REFERENCJE (81)
1.
Alberti F. G., Belfanti F. [2019], Creating shared value and clusters. The case of an Italian cluster initiative in food waste prevention, Competitiveness Review, 29(1): 39–60.
 
2.
Battaglia M., Campi S., Frey M., Iraldo F. [2006], A “cluster” approach for the promotion of CSR among SMEs, EABIS/CBS International Conference, The Social Responsibility of Small and Medium Sized Enterprises. Integration of CSR into SMEs Business Practices, Copenhagen Business School, Copenhagen, 26 October 2006.
 
3.
Bembenek B. [2017], Nadzór klastrowy w kształtowaniu bezpieczeństwa ekonomicznego klastra, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 487: 11–27.
 
4.
Blowfield M., Frynas J. G. [2005], Setting new agendas: Critical perspectives on corporate social responsibility in the developing world, International Affairs, 81 (3): 499–513.
 
5.
Bojar E., Bojar M., Pylak K. [2008], Zarządzanie rozwojem klastra na przykładzie Doliny Ekologicznej Żywności, Przegląd Organizacji, 10: 21–25.
 
6.
Bojar E., Bis J. [2006], Rola bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w klastrach, Przegląd Organizacji, 10: 32–36.
 
7.
Brodzicki T., Szultka S. [2002], Koncepcja klastrów a konkurencyjność przedsiębiorstw, Organizacja i Kierowanie, 4: 45–60.
 
8.
Buczyńska G., Frączek D., Kryjom P. [2016], Raport z inwentaryzacji klastrów w Polsce 2015, PARP, Warszawa.
 
9.
Campbell J. L. [2007], Why would corporation behave in socially responsible way? An institutional theory of corporate social responsibility, Academy of Management Review, 32 (3): 946–967.
 
10.
Caprar D. V., Neville B. A. [2012], “Norming” and “Conforming”: Integrating Cultural and Institutional Explanation for Sustainability Adoption in Business, Journal of Business Ethics, 110: 231–245.
 
11.
Carnevali F. [2004], ‘Crooks, thieves, and receivers’: transaction costs in nineteenth-century industrial Birmingham, The Economic History Review, 57 (3): 533–550.
 
12.
Carrigan M., McEachern M., Moraes C., Bosangit C. [2017], The Fine Jewellery Industry: Corporate Responsibility Challenges and Institutional Forces Facing SMEs, Journal of Business Ethics, 143: 681–699.
 
13.
Carroll A. B. [1979], A Three-Dimensional Conceptual Model of Corporate Performance, Academy of Management Review, 4 (4): 497–505.
 
14.
Carroll A. B. [2016], Carroll’s pyramid of CSR: taking another look, International Journal of Corporate Social Responsibility, 1: 1–8.
 
15.
Cieślak E. [2015], Rozwój klastra od inicjatywy do fazy wzrostu na przykładzie klastra SIDE-CLUSTER, Ekonomia XXI Wieku, 2: 40–54.
 
16.
Collazzo Yelpo P., Kubelka L. [2019], Shared value clusters in Austria, Competitiveness Review, 29 (1): 61–76.
 
17.
Daddi T., Ceglia D., Bianchi G., de Barcellos M. D. [2019], Paradoxical tensions and corporate sustainability: A focus on circular economy business cases, Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 26:770–780.
 
18.
Daddi T., Tessitore S., Frey M. [2012], Eco-innovation and competitiveness in industrial clusters, International Journal of Technology Management, 58 (1/2): 49–63.
 
19.
Delgado M., Porter M. E., Stern S. [2010], Clusters and entrepreneurship, Journal of Economic Geography, 10 (4): 495–518.
 
20.
Delton A. W., Cosmides L., Gremo M., Robertson T. E., Tooby J. [2012], The Psychosemantics of Free Riding: Dissecting the Architecture of a Moral Concept, Journal of Personality and Social Psychology, 102 (6): 1252–1270.
 
21.
Déniz, M.d.l.C. D., Suárez, M. K. C. [2005], Corporate Social Responsibility and Family Business in Spain, Journal of Business Ethics, 56: 27–41.
 
22.
Dyba W. [2017], Klastry meblarskie na tle struktury przestrzennej przemysłu meblarskiego w Polsce, Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego, 31 (1): 38–51.
 
23.
ECCP [2020], Shared value through clusters, https://clustercollaboration.e... [access: 16.02.2021].
 
24.
Etzkowitz H. [2008], The Triple Helix. University – Industry – Government, Innovation in Action, Routledge, New York and London.
 
25.
European Commission [2019], European Panorama of Clusters and Industrial Change 2019, Emerging industries: Driving strength in 10 cross-sectoral industries, https://ec.europa.eu/ growth/content/trends-european-clusters-results-2019 european-panorama-trends-and-priority-sectors-reports_en [access: 10.02.2021].
 
26.
European Commission [2006], Opportunity and Responsibility How to help more small businesses to integrate social and environmental issues into what they do, https://www.csrinfo. org/opportunity-and-responsibility-how-help-more-small-businesses-integrate-social-and-environmental-issues-into-what-they/ [access: 11.02.2021].
 
27.
Gancarczyk M., Gancarczyk J. [2018], Proactive international strategies of cluster SMEs, European Management Journal, 36 (1): 59–70.
 
28.
Gerolamo M. C., Ribeiro Carpinetti L. C., Seliger G., Cardoza Galdamez E. V. [2008], Performance management of regional clusters and SME cooperation networks, International Journal of Business Excellence, 1 (4): 457–483.
 
29.
Gibb Dyer W. jr., Whetten D. A. [2006], Family Firms and Social Responsibility: Preliminary Evidence from the S&P 500, Entrepreneurship Theory and Practice, 30 (6): 785–802.
 
30.
Giuliani E. [2005], Cluster Absorptive Capacity: Why Do Some Clusters Forge Ahead and Others Lag Behind?, European Urban and Regional Studies, 12 (3): 269–288.
 
31.
Glavas A., Kelley K. [2014], The Effects of Perceived Corporate Social Responsibility on Employee Attitudes, Business Ethics Quarterly, 24 (2): 165–202.
 
32.
Główka C. [2016], Rozważania nad istotą klastrów, Gospodarka Narodowa, 5: 91–113.
 
33.
Godos-Díez J. L., Fernández-Gago R., Martínez-Campillo A. [2011], How important are CEOs to CSR practices? An analysis of the mediating effect of the perceived role of ethics and social responsibility, Journal of Business Ethics, 98 (4): 531–548.
 
34.
Google, Neutralność węglowa od 2007 roku. Osiągnięcie zerowej emisji CO2 do 2030 roku, https:// sustainability.google/intl/pl/commitments-europe/ [access: 28.02.2021].
 
35.
Gorynia M., Jankowska B. [2008], Klastry a międzynarodowa konkurencyjność i internacjonalizacja przedsiębiorstwa, Difin, Warszawa.
 
36.
GUS [2020], Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w rejestrze REGON, 2019 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa.
 
37.
Hojnik J., Ruzzier M., Lipnik A. [2014], Outline of Implemented Eco-innovation Activities – the Case of Clusters of South Eastern European Region, Organizacija, 47 (4): 267–279.
 
38.
Horzela A. [2020], CSR in clusters in the context of positive organizational scholarship, Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie, 147: 141–151.
 
39.
Kaźmierczak M. [2019], Zaangażowanie małych i średnich przedsiębiorstw w działania na rzecz społeczności lokalnej w aspekcie koncepcji CSR, Społeczna odpowiedzialność biznesu – perspektywa zarządzania i ekonomii, (ed.) E. Mazur-Wierzbicka, D. Janczewska, Studia i Monografie – Społeczna Akademia Nauk w Łodzi, 103: 109–118.
 
40.
Kępka B., Kacperek D. [2017], Wdrażanie standardów zarządzania klastrem. Poradnik dla koordynatorów, PARP, Warszawa.
 
41.
Klaster Kotlarski [2018], Sukces Stowarzyszenia Klaster Kotlarski, http://www.klasterkotlarski.pl... sukces-stowarzyszenia-klaster-kotlarski [access: 21.02.2021].
 
42.
Knop L. [2010], Klastry – perspektywa organizacji, regionu i kraju, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów, 91: 104.
 
43.
Knorringa P., Nadvi K. [2012], Rising Power Clusters and the Challenges of Local and Global Standards, Journal of Business Ethics, 133: 55–72.
 
44.
Kołodziej A. [March 19, 2017], Jedna pensja dzieli od bezdomności. Dolina Krzemowa żyje na krawędzi, https://www.money.pl/gospodark... [access: 24.02.2021].
 
45.
Kroik J., Bechowska-Gebhardt A. [2009], Kształtowanie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstwa w inicjatywie klastrowej na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, no. 49: 296–304.
 
46.
Krugman P. [1991], Increasing returns and economic geography, The Journal of Political Economy, 99 (3): 483–499.
 
47.
Kupczyk T., Wasilewski D., Mackiewicz A. [2018], Pożądane kierunki zmian funkcji personalnej w przedsiębiorstwach w opinii pracowników, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 511: 133–143.
 
48.
Lis A. [2018], Wspólna lokalizacja jako katalizator i inhibitor rozwoju klastrów, Studia Ekonomiczne, 351: 131–140.
 
49.
Lund-Thomsen P., Pillay R. G. [2012], CSR in industrial clusters: an overview of the literature, Corporate Governance, 12 (4): 568–578.
 
50.
Lund-Thomsen P., Lindgreen A., Vanhamme J. [2016], Industrial Clusters and Corporate Social Responsibility in Developing Countries: What We Know, What We Do Not Know, and What We Need to Know, Journal of Business Ethics, 133: 9–24.
 
51.
Markusen A. [1996], Sticky Places in Slippery Space: A Typology of Industrial Districts, Economic Geography, 72 (3): 293–313.
 
52.
Maskell P., Malmberg A. [2007], Myopia, knowledge development and cluster evolution, Journal of Economic Geography, 7 (5): 603–618.
 
53.
Matel A. [2016], Klastry w kształtowaniu zrównoważonego rozwoju regionu, [in:] K. Pujer (ed.), Zarządzanie organizacją w turbulentnym otoczeniu, Exante, Wrocław: 109–119.
 
54.
McWilliams A., Siegel D. [2001], Corporate social responsibility: A theory of the firm perspective, Academy of Management Review, 26 (1): 117–127.
 
55.
Mendel I. [2016], Klastry społecznie odpowiedzialne, Forum Odpowiedzialnego Biznesu, http://odpowiedzialnybiznes.pl... [access: 5.03.2021].
 
56.
Mitchell R. K., Agle B. R., Wood D. J. [1997], Toward a theory of stakeholder identification and salience: Defining the principle of who and what really counts, Academy of Management Review, 22 (4): 853–886.
 
57.
Nadvi K. [1999], The cutting edge: Collective efficiency and international competitiveness in Pakistan, Oxford Development Studies, 27 (1): 81–107.
 
58.
Ocieczek W., Lis T., Nowacki K. [2014], Klaster „Bezpieczna Praca” przykładem dobrej praktyki w dziedzinie BHP, Organizacja i Zarządzanie, Kwartalnik Naukowy, 1: 81–93.
 
59.
Olesiński Z. [2010], Zarządzanie relacjami międzyorganizacyjnymi, Ekonomia i Zarządzanie, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa.
 
60.
Olesiński Z., Predygier A., Leśniewski M., Rzepka A. [2009], Rola gmin w kreowaniu innowacyjności regionu. Analiza badań ankietowych wybranych gmin i przedsiębiorstw, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Ekonomii i Prawa im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach, Kielce.
 
61.
Ortiz-Avram D., Domnanovich J., Kronenberg C., Scholz M. [2018], Exploring the integration of corporate social responsibility into the strategies of small- and medium-sized enterprises: A systematic literature review, Journal of Cleaner Production, 201: 254–271.
 
62.
PARP [2018], Benchmarking klastrów w Polsce – edycja 2018. Raport ogólny, Warszawa.
 
63.
PARP [2020], Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, Warszawa.
 
64.
Porter M. E., Kramer M. R. [2011], Creating shared value, Harvard Business Review, 89 (1/2): 62–77.
 
65.
Porter M. E. [1998], Clusters and the New Economics of Competition, Harvard Business Review, 76: 77–90.
 
66.
Porter M. E. [2006], Przewaga konkurencyjna, Helion, Gliwice.
 
67.
Porter M. E. [2001], Porter o konkurencji, PWE, Warszawa.
 
68.
Predygier A. [2020], Development strategies of selected clusters from the Świętokrzyskie region, in: (ed.) I. Jonek-Kowalska, R. Wolniak, Contemporary management. Scientific Papers of Silesian University of Technology – Organization and Management Series – 148, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej w Gliwicach, Gliwice.
 
69.
Predygier A. [2020], Analiza i ocena potencjału rozwojowego podmiotów w wybranych klastrach świętokrzyskich, in: Regionalne i lokalne uwarunkowania rozwoju gospodarki Polski, (ed.) E. Sobczak, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław.
 
70.
Puppim de Oliveira J. A., Jabbour C. J. C. [2017], Environmental Management, Climate Change, CSR, and Governance in Clusters of Small Firms in Developing Countries: Toward an Integrated Analytical Framework, Business & Society, 56(1): 130–151.
 
71.
Quazi, A. M., O’Brien D. [2000], An Empirical Test of a Cross-national Model of Corporate Social Responsibility, Journal of Business Ethics, 25: 33–51.
 
72.
Rabellotti R., Carabelli A., Hirsch G. [2009], Italian Industrial Districts on the Move: Where Are They Going?, European Planning Studies, 17 (1): 19–41.
 
73.
Reese M. [23.02.2021], San Jose mayor: Stop blaming tech companies for our problems, https:// sanjosespotlight.com/san-jose-..., [access: 24.02.2021].
 
74.
Remmé J. H. M. [2015], Corporate Social Responsibility in the Netherlands, in: S. O. Idowu et al. (eds.), Corporate Social Responsibility in Europe, CSR, Sustainability, Ethics & Governance, Springer, Cham, Switzerland.
 
75.
Rocha [2004], Entrepreneurship and Development: The Role of Clusters, Small Business Economics, 23: 363–400.
 
76.
Sölvell O., Lindqvist G., Ketels C. [2008], Zielona Księga Inicjatyw Klastrowych. Inicjatywy Klastrowe w gospodarkach rozwijających się i w fazie transformacji, PARP, Warszawa.
 
77.
Spence L. J., Frynas J. G., Muthuri J. N., Navare J. (eds.) [2019], Research handbook on small business social responsibility. Global perspectives, Edward Elgar Publishing, Cheltenham, UK.
 
78.
van Luijk H., Vleming L. [2011], Fostering Corporate Social Responsibility in Small and Medium Size Enterprises. Recent Experiences in the Netherlands, in: L. J. Spence, M. Painter-Morland (eds.), Ethics in Small and Medium Sized Enterprises, The International Society of Business, Economics, and Ethics Book Series 2, Springer, Cham, Switzerland: 277–289.
 
79.
von Weltzien Høivik, H., Shankar D. [2011], How Can SMEs in a Cluster Respond to Global Demands for Corporate Responsibility?, Journal of Business Ethics, 101: 175–195.
 
80.
World Values Survey, World Values Survey Wave 7: 2017–2020. Online Data Analysis, https:// www.worldvaluessurvey.org/WVSO... [access 26.02.2021].
 
81.
Zaleśna A. [2018], Oczekiwania pracowników różnych pokoleń dotyczące wybranych elementów społecznej odpowiedzialności pracodawcy, Przegląd Organizacji, 4: 46–51.
 
eISSN:2300-5238
ISSN:0867-0005