PRACA ORYGINALNA
Skutki niepewności dla parytetu stóp procentowych w gospodarkach Europy Środkowej i Wschodniej po globalnym kryzysie finansowym
Więcej
Ukryj
1
Department of Macroeconomics, Doctoral School of the Krakow University of Economics, Poland
Data nadesłania: 16-04-2025
Data ostatniej rewizji: 29-10-2025
Data akceptacji: 13-11-2025
Data publikacji: 30-06-2026
Autor do korespondencji
Agata Gumieniak
Department of Macroeconomics, Doctoral School of the Krakow University of Economics, Poland
GNPJE 2026;326(2):50-62
SŁOWA KLUCZOWE
KODY KLASYFIKACJI JEL
STRESZCZENIE
W artykule analizowana jest rola niepewności w wyjaśnianiu zagadki niezabezpieczonego parytetu stóp procentowych (UIP) w gospodarkach Europy Środkowej i Wschodniej (CEE) w latach 2008–2022. Zagadka została zbadana dla czterech gospodarek regionu CEE: Czech, Węgier, Polski i Rumunii. Po pierwsze, wykorzystując podstawową regresję Famy, sprawdzono, czy warunek UIP jest spełniony. W drugim modelu przeprowadzono regresje związane ze zmiennymi dotyczącymi niepewności ekonomicznej (takimi jak niepewność polityki gospodarczej i światowy indeks niepewności). Na koniec, korzystając z lokalnych modeli prognoz (local projections), sprawdzono, jak premia UIP reaguje dynamicznie na szok niepewności. Pierwszy wniosek brzmi: warunek UIP sprawdza się lepiej w przypadku dolara amerykańskiego jako waluty referencyjnej, a zagadka UIP jest bardziej widoczna w dłuższym horyzoncie czasowym. Po drugie, w okresach podwyższonej niepewności w przypadku regresji opartych na dolarze amerykańskim podmioty gospodarcze wymagają wyższych nadwyżkowych stóp zwrotu. Po trzecie, dynamiczne reakcje premii UIP na szok niepewności dowodzą, że w modelach opartych na dolarze amerykańskim zwroty nadwyżkowe mają tendencję do wzrostu w krótkim okresie i zaczynają spadać (reversal effect) po 12 miesiącach, podczas gdy w przypadku modeli opartych na euro premia UIP utrzymuje się na stabilnym poziomie wynoszącym około zera. Wyniki sugerują, że niepewność ma znaczący wpływ na zagadkę UIP w gospodarkach Europy Środkowo-Wschodniej przy dolarze amerykańskim jako walucie odniesienia.
PODZIĘKOWANIA
Praca w znacznym stopniu zawdzięcza swój kształt merytorycznej opiece oraz cennym inspiracjom intelektualnym Marka A. Dąbrowskiego, wobec którego autor wyraża głęboką wdzięczność.
REFERENCJE (24)
1.
Ahir H., Bloom N., Furceri D. [2022], The world uncertainty index, Working Paper No. 29763, National Bureau of Economic Research.
2.
Baker S. R., Bloom N., Davis S. J. [2016], Measuring economic policy uncertainty, The Quarterly Journal of Economics, 131 (4): 1593–1636.
3.
Bansal R., Dahlquist M. [2000], The forward premium puzzle: different tales from developed and emerging economies, Journal of International Economics, 51 (1): 115–144.
4.
Bekaert G., Engstrom E. C., Xu N. R. [2021], The time variation in risk appetite and uncertainty, Management Science, 68 (6): 3975–4004.
5.
Brzoza-Brzezina M., Galiński P. R., Makarski K. [2025], Monetary and fiscal policy in a two-country model with behavioral expectations, Journal of International Money and Finance, 155: 103331.
6.
Clarida R., Davis J., Pedersen N. [2009], Currency carry trade regimes: Beyond the Fama regression. Technical report, National Bureau of Economic Research,
https://doi.org/10.3386%2Fw155....
7.
Dąbrowski M. A., Janus J. [2024], Does the interest parity puzzle hold for Central and Eastern European economies?, Open Economics Review, 35: 421–456.
8.
Engel C. [2016], Exchange rates, interest rates, and the risk premium, American Economic Review, 106 (2): 436–474.
9.
Fama E. F. [1984], Forward and spot exchange rates, Journal of Monetary Economics, 14 (3): 319–338.
10.
Flood R. P., Rose A. [2002], Uncovered interest parity in crisis, IMF Staff Papers No. 49 (2).
12.
Gole P., Perego E., Turcu C. [2024], UIP deviations in times of uncertainty: Not all countries behave alike, Economics Letters, 242: 111848.
13.
Hassan T. A., Zhang T. [2021], The economics of currency risk, Annual Review of Economics, 13 (1): 281–307.
14.
Itskhoki O., Mukhin D. [2021], Exchange rate disconnect in general equilibrium, Journal of Political Economy, 129 (8): 2183–2232.
15.
Janus J. [2023], Flights to safe assets in bond markets: Evidence from emerging market economies, Journal of International Money and Finance, 139: 102973.
16.
Janus J. [2025], Global financial risk and uncovered interest parity premia in Central and Eastern Europe, Economic Modelling, 148: 107078.
17.
Jiang C., Li X.‑L., Chang H.‑L., Su C.‑W. [2013], Uncovered interest parity and risk premium convergence in Central and Eastern European Countries, Economic Modelling, 33 (C): 204–208.
18.
Jorda Ò. [2005], Estimation and inference of impulse responses by local projections, American Economic Review, 95 (1): 161–182.
19.
Kalemli-Özcan S., Varela L. [2021], Five facts about the UIP premium. Technical report, National Bureau of Economic Research.
20.
Knight F. H. [1921], Risk, uncertainty and profit, vol. 31, Houghton Mifflin.
21.
Lothian J. R., Wu L. [2003], Uncovered interest rate parity over the past two centuries, SSRN Electronic Journal.
22.
Newey W. K., West K. D. [1987], A simple, positive semi-definite, heteroskedasticity and autocorrelation consistent covariance matrix estimator, Econometrica, 55 (3): 703–708.
24.
Schmitt-Grohé S., Uribe M., Woodford M. [2022], International Macroeconomics: A Modern Approach, Princeton University Press, Princeton.